Het platform

Het platform! Als er één term is die we vaak in ons vakgebied gebruiken, dan is het deze wel. Maar de betekenis die het woord in deze sector krijgt, komt niet eens in de Dikke van Dale voor. Het woordenboek geeft zes mogelijke verklaringen, die uiteenlopen van een soort podium, een verhard stukje luchtvaartterrein, een plat zinken dak tot een programma voor politieke discussie. Maar 'platform' zoals wij dat in de IT-branche al te vaak in de mond nemen, wordt niet eens vermeld. 

Dan maar even opgezocht in het Woordenboek Informatica en Telecommunicatie (vijfde editie). Volgens dit naslagwerk is het 'platform' een strategische combinatie van apparatuur en programmatuur. Dit is zo'n typisch geval van een wazige en slechte definitie. Wat doet dat 'strategische' hier in deze definitie? Als we het weglaten krijgen we dat een platform een combinatie is van apparatuur en programmatuur. Maar geldt dat niet voor alles wat wij als IT'ers maken en gebruiken? Een goede definitie behoort omkeerbaar te zijn. Dat gaat voor deze definitie alvast niet op. Niet elke willekeurige combinatie van apparatuur en programmatuur is per definitie een platform.

Hebben we dus eigenlijk wel een definitie voor deze overmatig gebruikte term? Weten we eigenlijk wel wat we er mee bedoelen?

In de meeste gevallen gebruiken we de term platform om te verwijzen naar een besturingssysteem: "Ja, ik vind Unix een zeer betrouwbaar platform". Of "Ons product draait bijna op elk platform, inclusief Windows 2000 en Linux." Maar als het alleen maar naar een besturingssysteem verwijst, waarom zeggen we dan niet gewoon meteen 'besturingssysteem'? Neen, hier moet meer achter zitten.

In de meeste verklaringen uit de Dikke van Dale, verwijst de term 'platform' naar iets waar wat anders bovenop staat. Of, in bredere zin, waar iets anders van afhankelijk is. Vertalen we dit naar de wereld van IT, dan duidt de term platform op alle software en hardware waarvan uw applicatie afhankelijk is. Dat is zeker meer dan het besturingssysteem alleen. In feite zijn er maar zeer weinig applicaties afhankelijk van het besturingssysteem. In feite zijn applicaties vaker afhankelijk van andere soorten softwaremodules, zoals databaseservers, applicatieservers en programmeeromgevingen. Als we een databaseserver deïnstalleren, zullen vele applicaties bij het opstarten vreemde effecten geven. Hetzelfde geldt als we een applicatieserver verwijderen. Ook dan zullen veel applicaties gaan haperen.

'Platform' roept ook veel associaties op met overdraagbaarheid. Hoe vaak horen we Unix-aanhangers wel niet roepen dat Windows een 'proprietary' platform is. Maar als mijn applicatie alleen afhankelijk is van een bepaalde databaseserver en programmeeromgeving, dan maakt dat toch niet uit? Een vereiste is dan wel dat die databaseserver en programmeeromgeving volledig overdraagbaar zijn. Met het besturingssysteem heeft de applicatie dan weinig of niets te maken. Uiteraard spelen zaken als performance en beveiliging wel een rol. Maar als je het bekijkt vanuit het standpunt van overdraagbaarheid, dan is het feit dat je op het Windows-platform of op Unix werkt niet belangrijk.

Moeten we de term ook wel zo absoluut bepalen? In bijvoorbeeld de olie-industrie is de term boorplatform misschien wel een absoluut gegeven. Maar wij moeten het veel relatiever zien. Want misschien is de databaseserver wel een onderdeel van het platform van onze applicatie, is zij zelf weer afhankelijk van het besturingssysteem en is dat op zijn beurt weer afhankelijk van de hardware. Dus is het besturingssysteem een onderdeel van het platform voor de databaseserver en draagt die op zijn beurt weer het platform van onze eigen applicatie. 

Conclusie, 'platform' is een erg relatief begrip, en voor veel programmeurs is het associeren van de term platform met een besturingssysteem onzinnig. We kunnen 'platform' misschien nog het best definiëren als "de combinatie van apparatuur en programmatuur waarvan andere programmatuur of apparaten van afhankelijk zijn." Voor de taalfanaten nog de volgende doordenker: is deze column misschien een geschikt 'platform' voor een nieuwe discussie over deze term.